Emeklilik nedeniyle ayrılmada kıdem tazminatı
Kendi isteğiyle işten ayrılan işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz. Ancak 1475 sayılı İş Kanunu'nun yürürlükteki 14. maddesi iki önemli istisna tanır: emekli aylığı almak amacıyla işten ayrılanlar ve emeklilik için gereken yaş dışındaki sigortalılık süresi ile prim günü şartlarını tamamlayanlar, kendi istekleriyle ayrılsalar da kıdem tazminatına hak kazanır. Bu ikinci durum, "yaşı bekleyen" çalışanlar için büyük önem taşır.
Yaşı beklerken ayrılma
8 Eylül 1999 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için bu hak, kanunda belirtilen sigortalılık süresi ve prim günü sayısını doldurmaya bağlıdır; uygulamada en çok bilinen eşik 15 yıl sigortalılık ve 3.600 prim günüdür, ancak sigorta başlangıç tarihinize göre farklı şartlar uygulanabilir. Şartları sağlayıp sağlamadığınızı en doğru şekilde SGK söyler: e-Devlet'teki "Kıdem Tazminatı Alabilir Yazısı" hizmetinden ya da SGK il müdürlüğünden bu yazıyı alabilirsiniz. Yazı olmadan yapılan ayrılma, işveren tarafından normal istifa olarak değerlendirilebilir.
İhbar süresi gerekir mi?
Emeklilik nedeniyle ayrılmada işçinin ihbar süresine uyması gerekmediği kabul edilir. Yine de iş devri ve işvereninizle ilişkiler açısından makul bir son gün belirlemeniz önerilir. Kullanılmayan yıllık izinlerinizin ücreti ayrılırken ödenmelidir.
Ayrıldıktan sonra
Yaşı bekleyerek ayrılan çalışan başka bir işte çalışmaya devam edebilir; bu, aldığı kıdem tazminatını etkilemez. Ancak yeni işyerindeki kıdem süresi sıfırdan başlar. Emekli aylığı bağlandıktan sonra çalışmaya devam edenler için sosyal güvenlik destek primi gibi farklı kurallar uygulanır.
Sık yapılan hatalar
SGK yazısını almadan ayrılmak, dilekçede yalnızca "istifa ediyorum" yazmak ve ayrılma nedenini belirtmemek en sık hatalardır. Kıdem tazminatı ödenmezse dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız zorunludur.
Örnek durum
Ali, 2000 yılında ilk kez sigortalı olmuş ve prim günlerini tamamlamış, ancak emeklilik yaşını henüz doldurmamış. e-Devlet'ten SGK'nın kıdem tazminatı alabilir yazısını alıyor, bu sayfada durumunu seçip yazının tarih ve sayısını yazıyor. Dilekçeyi yazıyla birlikte işverenine veriyor. İşvereni kıdem tazminatını ödedikten sonra Ali başka bir işyerinde çalışmaya devam ediyor; emekli aylığı ise yaşını doldurduğunda bağlanacak.