Ödünç sözleşmesi nedir?
Türk Borçlar Kanunu'nun 386. ve devamı maddelerinde düzenlenen tüketim ödüncü sözleşmesiyle bir taraf belirli bir miktar parayı diğerine verir; diğer taraf da aynı miktarı geri vermeyi üstlenir. Arkadaşlar, akrabalar ya da iş ortakları arasında verilen borç paralar bu sözleşmenin konusudur. Kanun bu sözleşme için yazılı şekil aramaz, ancak yazılı bir sözleşme, anlaşmazlık çıktığında borcun varlığını ve şartlarını kanıtlamanın en kolay yoludur.
Borç senedinden farkı
Borç senedi (adi senet), borçlunun belirli bir tutarı belirli bir tarihte ödeyeceğini tek taraflı olarak taahhüt ettiği kısa bir belgedir ve kambiyo senedi şartlarını taşıyorsa icra takibini hızlandırır. Ödünç sözleşmesi ise iki tarafın da imzaladığı, taksit planı, faiz ve gecikme gibi ayrıntıları içeren daha kapsamlı bir anlaşmadır. İsterseniz her ikisini birlikte de kullanabilirsiniz: sözleşmeyle şartları belirleyip ayrıca senet düzenleyebilirsiniz.
Faiz ve geri ödeme
Ticari olmayan ödünç sözleşmelerinde faiz ancak taraflar kararlaştırdıysa istenebilir. Kararlaştırılan faiz oranı, kanuni faizin belirli bir katını aşamaz; çok yüksek oranlar mahkemece indirilebilir. Geri ödeme tarihi belirlenmemişse borçlu, ödünç verenin istemesinden itibaren altı hafta içinde borcu ödemelidir. Bu nedenle sözleşmede açık bir son ödeme tarihi ve varsa taksit planı yazmak, sonradan çıkabilecek tartışmaları önler.
Kanıt ve güvenlik
Parayı elden değil banka havalesiyle verin ve açıklamaya "borç" yazın; dekont, sözleşmeyle birlikte en güçlü kanıttır. Geri ödemelerin de banka hesabına yapılmasını isteyin. Büyük tutarlarda sözleşmeye ek olarak bir kefil ya da senet düzenlemek güvenceyi artırır. Borç ödenmezse önce bir ihtarname gönderip ardından icra takibi başlatabilirsiniz; alacak genel olarak on yıllık zamanaşımına tabidir.
Sık yapılan hatalar
Parayı elden vermek ve hiçbir yazılı kayıt tutmamak, yakın ilişkilerde en sık yapılan hatadır. Taksit tutarlarını ve tarihlerini belirsiz bırakmak da sonradan tartışma yaratır. Sözleşmede tarafların adını ve adresini eksiksiz yazın, iki nüshayı da imzalayın.
Örnek durum
Ayşe Hanım, iş yerini yenilemek isteyen arkadaşı Murat Bey'e 60.000 TL borç veriyor. Bu sayfada parayı banka havalesiyle verdiğini, borcun her ayın 5'inde 10.000 TL olmak üzere altı taksitle geri ödeneceğini yazıyor ve faiz istemiyor. Sözleşmeyi iki nüsha yazdırıp birlikte imzalıyorlar; Ayşe Hanım havale açıklamasına da "borç" yazıyor.