İşyeri kira sözleşmesi neden ayrı?
Dükkân, ofis, büro, depo ve atölye gibi çatılı işyerleri de Türk Borçlar Kanunu'nun konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin özel hükümlerine tabidir. Ancak işyeri kiralarında konuttan farklı konular öne çıkar: işyerinin hangi faaliyet için kullanılacağı, ruhsat sorumluluğu, tabela ve tadilat izinleri, işyerinin devri ve en önemlisi vergi kesintisi (stopaj). Bu yüzden işyeri için konut sözleşmesi yerine ayrı bir sözleşme kullanmak daha doğrudur.
Stopaj nedir?
Kiracı bir şirket ya da defter tutan bir esnafsa, mülk sahibi gerçek kişiye ödediği kira üzerinden gelir vergisi kesintisi (stopaj) yapmak ve bunu vergi dairesine yatırmakla yükümlüdür. Bu nedenle sözleşmede kira bedelinin brüt (stopaj dahil) mi yoksa net (stopaj hariç) mi olduğunun açıkça yazılması, ileride ciddi tartışmaları önler. Stopaj oranı ve yükümlülükleriniz için bir mali müşavire danışmanızı öneririz.
Kira artışı ve süre
Çatılı işyerlerinde de yenilenen dönemlerdeki kira artışı, önceki kira yılının on iki aylık TÜFE ortalamasını geçemez. Beş yılı aşan kira ilişkilerinde kira bedelinin emsallere göre yeniden belirlenmesi için kira tespit davası açılabilir. Kiracı belirli süreli sözleşmenin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmazsa sözleşme bir yıl daha uzar; kiraya veren ise kanunda sayılan sebepler dışında süre bitimiyle kiracıyı çıkaramaz.
Ruhsat ve tadilat
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı genellikle kiracının faaliyetine bağlı olduğundan kiracı tarafından alınır. Kiralamadan önce işyerinin yapacağınız faaliyete uygun olup olmadığını, iskân ve ruhsat durumunu belediyeden kontrol edin. Yapacağınız tadilat ve tabela için ev sahibinin ve gerekirse apartman yönetiminin yazılı onayını alın.
Sık yapılan hatalar
Kiranın brüt mü net mi olduğunu yazmamak, faaliyet konusunu belirtmemek, ruhsat alınabilirliğini kontrol etmeden kiralamak ve tadilat izinlerini sözlü almak en sık hatalardır.
Örnek durum
Elif, Ankara'da bir pastane açmak için bir dükkân kiralıyor. Dükkân sahibi kiranın net 40.000 TL olmasını istiyor. Elif şirketi adına kiraladığı için stopaj kesintisi yapması gerekiyor; bu yüzden sözleşmede kiranın net mi brüt mü olduğunu açıkça yazıyorlar. Faaliyet konusunu "kafe ve pastane" olarak belirtiyor, tabela ve tadilat için yazılı onay şartını ek madde olarak ekliyorlar. Teslim günü bir de teslim tutanağı düzenliyorlar.