İki kişi arasında satışta hangi kurallar geçerli?
İkinci el bir eşyayı bir mağazadan değil de başka bir kişiden satın aldığınızda Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uygulanmaz; satış Türk Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerine tabidir. Bu durumda cayma hakkı ya da iki yıllık garanti gibi tüketici hakları yoktur. Satıcı, kanuna göre eşyanın satış anında bildirdiği niteliklere sahip olmasından ve gizli ayıplardan sorumludur. Yazılı bir sözleşme, eşyanın hangi durumda teslim edildiğini kanıtlamanın en kolay yoludur.
Kusurları neden yazmalı?
Satıcının bildiği bir kusuru alıcıya söylemesi ve sözleşmeye yazması, iki tarafı da korur. Alıcı, bilerek kabul ettiği bir kusur için sonradan satıcıya başvuramaz. Satıcı ise yalnızca yazdığı kusurlarla sınırlı bir beyanda bulunmuş olur. Kanuna göre satıcının ayıptan sorumlu olmayacağına dair bir anlaşma, satıcı ayıbı bildiği halde gizlediyse geçersizdir; dürüst davranmak bu yüzden en güvenli yoldur.
Alıcı ne yapmalı?
Alıcı, eşyayı teslim aldıktan sonra olağan işlem sırasına göre makul bir süre içinde gözden geçirmeli ve fark ettiği bir ayıbı satıcıya hemen bildirmelidir. Bildirim yapılmazsa eşya kabul edilmiş sayılabilir. Gizli bir ayıp sonradan ortaya çıkarsa bu da öğrenilir öğrenilmez bildirilmelidir. Ayıp nedeniyle başvurular genel olarak iki yıllık zamanaşımına tabidir; satıcı ayıbı ağır kusurla gizlediyse bu süreye bağlı kalınmaz.
Dolandırıcılığa karşı önlemler
Satıcının kimliğini görün ve eşyanın faturasını ya da kutusunu isteyin. Cep telefonu alıyorsanız IMEI numarasının kayıtlı ve kullanılabilir olduğunu e-Devlet'teki IMEI sorgulama hizmetinden kontrol edin. Ödemeyi elden nakit yerine banka havalesiyle yapın ve açıklamaya eşyanın adını yazın. Kapora isteyip ortadan kaybolan satıcılara karşı, eşyayı görmeden ödeme yapmayın.
Sık yapılan hatalar
Eşyayı tarif ederken yalnızca "telefon" ya da "buzdolabı" yazmak yetmez; marka, model ve seri numarası olmadan hangi eşyanın satıldığı tartışmalı olabilir. Kusurları sözlü söyleyip sözleşmeye yazmamak da sık yapılan bir hatadır.
Örnek durum
Ayşe Hanım, kullandığı telefonu bir ilan sitesi aracılığıyla Murat Bey'e satıyor. Bu sayfada telefonun IMEI numarasını, ekrandaki küçük çiziği ve pil sağlığını yazıyor. Murat Bey telefonu deniyor, IMEI kaydını e-Devlet'ten kontrol ediyor ve bedeli banka havalesiyle gönderiyor. Sözleşmeyi iki nüsha imzalayıp birer nüsha alıyorlar.