İbraname nedir?
İbraname, işçinin işten ayrıldıktan sonra belirli alacaklarını aldığını ve bu alacaklar yönünden işvereni borçtan kurtardığını gösteren yazılı belgedir. İşverenler, ileride açılabilecek davalara karşı ödemeyi belgelemek için ibraname ister. Ancak işçi aleyhine kötüye kullanılabildiği için kanun koyucu ibranamenin geçerliliğini sıkı şartlara bağlamıştır.
Geçerlilik şartları
Türk Borçlar Kanunu'nun 420. maddesine göre işçinin işverenden alacaklarına ilişkin ibra sözleşmesi şu şartları taşımalıdır: yazılı olmalı; iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olmalı; ibra konusu alacağın türü ve miktarı açıkça belirtilmeli; ödeme hak edilen tutarın tamamı olarak ve banka aracılığıyla yapılmalıdır. Bu şartlara uymayan ibra sözleşmeleri kesin olarak hükümsüzdür. Yargıtay uygulamasında geçersiz ibraname, en fazla içinde yazan tutarın ödendiğini gösteren bir makbuz gibi değerlendirilir.
İşçiyseniz dikkat edin
Boş ya da tarihi doldurulmamış bir kâğıdı asla imzalamayın. İşe girerken imzalatılan ibranameler geçersizdir, ama yine de imzalamamaya özen gösterin. İbranamede yazan tutarların hesabınıza gerçekten yattığını banka dökümünüzden kontrol edin. Eksik ödenen ya da hiç yazılmamış bir alacağınız varsa (örneğin fazla mesai ücreti), ibraname yalnızca yazılı kalemleri kapsar; diğer alacaklarınız için hakkınız devam eder. Emin değilseniz imzalamadan önce bir avukata ya da sendikanıza danışın.
İşverenseniz dikkat edin
Ödemeyi elden değil, banka hesabına yapın ve açıklamaya alacak kalemlerini yazın. İbranameyi işten ayrılıştan en az bir ay sonra imzalatın. Kalemleri kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, son ay ücreti gibi ayrı ayrı ve tutarlarıyla yazın. Daha güçlü bir çözüm isteyen taraflar için işçi alacaklarında arabuluculuk da bir seçenektir: arabulucu huzurunda imzalanan anlaşma belgesi mahkeme kararı gibi uygulanabilir ve bu konuda tekrar dava açılamaz.
Örnek durum
Ayşe Hanım 30 Eylül'de işten ayrılıyor ve kıdem, ihbar, izin ücreti ile son ay maaşı 15 Ekim'de banka hesabına yatırılıyor. İşveren, Kasım ayında ondan ibraname imzalamasını istiyor. Ayşe Hanım bu sayfada her kalemi tutarıyla yazıyor, tutarları banka dökümüyle karşılaştırıyor ve sözleşmenin bitişinden bir ay geçtiğini görerek ibranameyi imzalıyor; bir nüshasını kendisi saklıyor.