Bakıcı hangi kanuna tabi?
Ev hizmetlerinde çalışanlar, 4857 sayılı İş Kanunu'nun kapsamı dışındadır. Çocuk bakıcısı, ev işlerine yardımcı ya da yaşlı bakıcısı gibi evde çalışan kişilerle yapılan sözleşmelere Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kanun da ücret, fazla çalışma, yıllık izin, bildirim süreleri ve haklı nedenle fesih gibi konularda işçiyi koruyan kurallar içerir. Yazılı bir sözleşme, iki tarafın da neyi kabul ettiğini netleştirir.
SGK bildirimi zorunlu
5510 sayılı Kanun'a göre ev hizmetlerinde çalışanlar sigortalı sayılır. Bakıcı ayda 10 günden az çalışıyorsa veli, Sosyal Güvenlik Kurumu'na ev hizmetleri bildirimi yaparak daha düşük bir prim öder. Ayda 10 gün ve daha fazla çalışan bakıcı için ise normal işçi gibi işe giriş bildirgesi verilir ve tam prim ödenir. Bildirimler e-Devlet üzerinden yapılabilir. Sigortasız çalıştırmak hem idari para cezası riski taşır hem de bakıcıyı korumasız bırakır.
İzin, ücret ve bildirim süreleri
Türk Borçlar Kanunu'na göre işveren, her hizmet yılı için en az iki hafta ücretli yıllık izin vermek zorundadır; 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük çalışanlar için bu süre en az üç haftadır. Haftalık dinlenme günü de verilmelidir. Belirsiz süreli sözleşmeyi sona erdirmek isteyen taraf, kanundaki bildirim sürelerine uymalıdır; sözleşmeye yazacağınız süre kanundaki asgari sürelerden kısa olmamalıdır. Ücreti banka hesabına yatırmak, ödemeyi kanıtlamanın en kolay yoludur.
Yabancı uyruklu bakıcılar
Yabancı uyruklu bir bakıcıyla çalışacaksanız Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan çalışma izni alınması zorunludur. Ev hizmetlerinde yabancı çalıştırmak için başvuru, işveren olan veli tarafından yapılır. İzinsiz çalıştırma, hem işveren hem de çalışan için yüksek idari para cezalarına ve çalışanın sınır dışı edilmesine yol açabilir.
Örnek durum
Ayşe Hanım ve eşi, işe dönmeden önce üç yaşındaki Deniz için tam gün bir bakıcı arıyor. Fatma Hanım'la anlaştıktan sonra bu sayfada çalışma saatlerini, görevleri, aylık ücreti ve yılda 14 günlük izni yazıyorlar. Sözleşmeyi imzaladıkları gün Fatma Hanım'ın işe giriş bildirimini e-Devlet'ten yapıyor, ücreti her ayın ilk günü banka hesabına yatırıyorlar.