Ayıplı mal nedir?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre, satış sözleşmesine, ambalajında, etiketinde, tanıtımında ya da reklamında belirtilen özelliklere uymayan; kullanım amacını karşılamayan ya da değerini azaltan bir kusuru bulunan ürün ayıplı maldır. Teslimden sonra kısa sürede bozulan bir beyaz eşya, ekranı kırık gelen bir telefon, sipariş edilenden farklı renk ya da modelde gelen bir ürün bunlara örnektir. Ayıplı mal için satıcı sorumludur; üretici ve ithalatçı da belirli durumlarda satıcıyla birlikte sorumlu tutulur.
Seçimlik haklarınız
Kanunun 11. maddesi tüketiciye dört seçenek tanır: sözleşmeden dönerek ödediği bedelin iadesini istemek, ayıp oranında bedel indirimi istemek, ürünün ücretsiz onarılmasını istemek ya da ürünün ayıpsız bir misliyle değiştirilmesini istemek. Hangisini kullanacağınızı siz seçersiniz; satıcı seçtiğiniz hakkı yerine getirmekle yükümlüdür. Ancak seçtiğiniz hakkın satıcı için orantısız bir yük getirdiği durumlarda başka bir seçeneğe yönlendirilebilirsiniz. Onarım ve değişim taleplerinin, kanuna göre makul bir süre içinde yerine getirilmesi gerekir.
Ne zaman bildirmeliyim?
Ayıbı fark eder etmez bildirmeniz en doğrusudur. Kanuna göre ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıksa bile, teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. Satıcının ayıbı ağır kusur ya da hile ile gizlediği durumlarda zamanaşımı uygulanmaz. Garanti belgesi bulunan ürünlerde garanti süresi içindeki haklarınız da ayrıca devam eder.
Satıcı cevap vermezse
Bildirime rağmen satıcı talebinizi yerine getirmezse, tüketici hakem heyetine ya da tutar sınırının üzerindeyse arabuluculuk sonrasında tüketici mahkemesine başvurabilirsiniz. Bu bildirimin bir kopyası ve gönderildiğini gösteren belge (kargo takip numarası, e-posta, iadeli taahhütlü posta alındısı) başvurunuzda önemli bir kanıttır.
Sık yapılan hatalar
Sorunu yalnızca çağrı merkezine anlatıp yazılı bir kayıt bırakmamak; ürünü satıcıya teslim ederken teslim belgesi almamak; seçimlik haklardan hangisini istediğini belirtmemek; ayıbı fark ettikten sonra aylarca beklemek. Ürünü kendiniz ya da yetkisiz bir serviste onartmak, garanti ve ayıp haklarınızı tartışmalı hale getirebilir. Kargoyla gönderirken ürünü ve ambalajı fotoğraflayın. Satıcının verdiği her cevabı yazılı olarak saklayın; tüketici hakem heyetine başvurursanız bu kayıtlar en önemli kanıtınız olur.